Pantomogram to jedno z najważniejszych badań obrazowych stosowanych w stomatologii. Umożliwia ocenę stanu wszystkich zębów, kości szczęk i struktur otaczających w jednym zdjęciu. Badanie to jest nieinwazyjne i bezbolesne, ale ze względu na obecność promieniowania jonizującego pacjenci często zastanawiają się, jak często można je wykonywać.
Sprawdź ➡ pantomogram warszawa targówek
Kiedy wykonuje się pantomogram?
Pantomogram zębów zlecany jest w różnych sytuacjach klinicznych. Stosuje się go przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego, protetycznego czy implantologicznego. Bywa również niezbędny przy diagnostyce bólu nieznanego pochodzenia, w ocenie zmian zapalnych, urazów żuchwy czy podejrzeniu nieprawidłowości w rozwoju uzębienia. Zdjęcie panoramiczne pozwala lekarzowi na całościową ocenę stanu jamy ustnej i planowanie dalszego leczenia.
Jak często wykonuje się pantomogram?
Częstotliwość badania pantomograficznego jest ustalana indywidualnie. Nie ma sztywno określonych zaleceń, które obowiązują każdego pacjenta. Najważniejsze jest stosowanie się do zasady wykonywania zdjęć wyłącznie wtedy, gdy niesie to korzyści diagnostyczne i terapeutyczne przewyższające potencjalne ryzyko wynikające z ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie.
Standardowo u pacjentów dorosłych, u których nie zachodzą szczególne wskazania, pantomogram wykonuje się co kilka lat lub przy pojawieniu się nowych objawów klinicznych. U dzieci i młodzieży decyzję podejmuje się w kontekście etapu rozwoju uzębienia oraz aktualnych potrzeb leczniczych. W przypadku leczenia ortodontycznego lub monitorowania zaawansowanych zmian chorobowych, konieczność kontrolnych zdjęć może pojawić się częściej, jednak zawsze powinna wynikać z precyzyjnej oceny stomatologicznej.
Czy są ograniczenia w wykonywaniu pantomogramu?
Pantomogram, jak każde badanie radiologiczne, powinien być wykonywany zgodnie z zasadą najmniejszej skutecznej dawki. Ograniczenia dotyczą szczególnie kobiet w ciąży, u których wykonanie zdjęcia jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach i z odpowiednim zabezpieczeniem. Wskazania do powtarzania badania są też ograniczane u osób, które przebyły już dużą liczbę badań z użyciem promieniowania rentgenowskiego. Bezpieczeństwo zapewnia odpowiedni sprzęt oraz ścisłe przestrzeganie procedur przeprowadzania pantomogramu.
Czy można powtarzać pantomogramy bez ograniczeń?
Nie zaleca się wykonywania pantomogramów bez uzasadnienia medycznego i w krótkich odstępach czasu. Każde kolejne zdjęcie to ekspozycja na niewielką dawkę promieniowania, która w nadmiarze nie jest korzystna dla zdrowia. Stomatolog każdorazowo ocenia, czy ponowne zdjęcie przyniesie wymierne korzyści diagnostyczne. Jeśli nie ma takich wskazań, kolejne badanie planuje się w odpowiednich odstępach czasu i tylko w razie potrzeby.
Wskazania do powtórzenia pantomogramu
Ponowne wykonanie pantomogramu może być niezbędne w następujących sytuacjach:
- zmiana stanu zdrowia jamy ustnej wymagająca nowej oceny radiologicznej,
- podejrzenie powikłań po leczeniu chirurgicznym lub implantologicznym,
- weryfikacja wyników leczenia ortodontycznego,
- monitorowanie postępu lub regresji zmian zapalnych, torbieli i guzów,
- zakładanie lub kontrola protez zębowych.
Każda decyzja o wykonaniu powtórnego badania powinna być uzasadniona diagnostycznie.
Bezpieczeństwo pantomogramu
Nowoczesne aparaty do pantomogramu pozwalają na zastosowanie minimalnych dawek promieniowania przy zachowaniu doskonałej jakości zdjęcia. Dzięki temu poziom ekspozycji na promieniowanie jest bardzo niski. Praktyka ta pozwala na kontrolowane i bezpieczne planowanie badań, a decyzje podejmowane są odpowiedzialnie przez lekarza na podstawie indywidualnego wywiadu i oceny stanu zdrowia pacjenta.
